Tulebras

Nieduże miasteczko przy południowej granicy Nawarry: parę domów, bar, nieczynna stacja kolejki, dwunastowieczny klasztor. W klasztorze romański kościół, ogród, krużganki i około dwudziestu sióstr.

Byliśmy tam przejazdem jakieś dwa tygodnie temu. Przyjechaliśmy, przeszliśmy się po dziedzińcu klasztornym, porozmawialiśmy chwilę z siostrą która miała akurat dyżur w księgarence. Muzeum klasztorne zamknięte. Apsydy kościoła nie można obejrzeć z zewnątrz, bo do ogrodu się nie wchodzi. Krużganki nie są udostępniane zwiedzającym. Siostra (skądinąd przesympatyczna staruszka) zamieniła z nami kilka słów i wróciła do książki. Nikt wokół nas nie skakał, nie prowadził do najgłębszych zakamarków zabytkowego klasztoru, nie próbował na siłę przekonać że to właśnie to miejsce jest wyjątkowe i warte odwiedzenia. Klasztor ma swoje życie i jeśli czasem dopuszcza do niego ludzi z zewnątrz, to tylko na swoich zasadach. Jedno z niewielu miejsc które się nie poddało dyktaturze ludzi z aparatami, pożeraczom kolejnych turystycznych ciekawostek i producentom milionów gigabajtów zdjęć których potem nikt nie ogląda.

Uderzyła mnie normalność tego miejsca. To że ono po prostu sobie jest i ani siostry, ani nikt w okolicy nie robi z tego specjalnej sensacji. Autentyzm, który nie próbuje na siłę być autentyczny. Nonkonformizm który nie wie, że jest nonkonformizmem. W świecie w którym jeśli się nie pokażesz (chociażby jako przeciwieństwo i zaprzeczenie zasad tego świata) to cię nie ma, klasztor po prostu jest. I wydaje się że dobrze spełnia swoją najważniejszą funkcję.

Zostaliśmy u sióstr na Nieszpory. Najpierw był hymn o wędrówce przez pustynię i tęsknocie za Ziemią Obiecaną. Potem śpiewaliśmy Psalmy. Bez pośpiechu, powoli, ale bez sztucznego przeciągania. Nic wielkiego, melodie wcale nie gregoriańskie, żadnych wstawek z liturgii Wschodu, głosy sióstr też najzwyczajniejsze w świecie. A mimo to, po pół roku odmawiania Brewiarza samemu, albo (co chyba gorsze) wspólnego, pośpiesznego odczytywania na głos, po pół roku notorycznego odprawiania Mszy bez żadnych śpiewów - miałem łzy w oczach.

Szczerze mówiąc, kiedy ciągle słyszę o Nowych Formach Ewangelizacji, rekolekcjach na Facebooku, fascynacji chrześcijańskim Wschodem, chrześcijańskiej medytacji, charyzmatach, ewangelizacji ulicznej, teologii laikatu, rytach nadzwyczajnych, tańcach liturgicznych, reformie reformy, to tęsknię za taką zwyczajną, pobożną normalnością.

Moc i mądrość

III Niedziela Wielkiego Postu Wj 20,1-17; Ps 19,8-11; 1Kor 1,22-25; J 3,16; J 2,13-25

„Gdy Żydzi żądają znaków, a Grecy szukają mądrości, my głosimy Chrystusa ukrzyżowanego, który jest zgorszeniem dla Żydów, a głupstwem dla pogan, dla tych zaś, którzy są powołani, tak spośród Żydów, jak i spośród Greków, Chrystusem, mocą Bożą i mądrością Bożą.” (1 Kor 1,22)

Mądrość tego świata to mądrość walki o przetrwanie, wykorzystywania sytuacji, mądrość poszerzania życiowej przestrzeni, mądrość wymiany, handlu i zysku. Taka jest logika życia, począwszy od jego najprostszych przejawów: winorośl szukając punktu zaczepienia pnie się po murze i rozsadza go od środka, dzikie zwierzęta zjadają się żeby przetrwać, tanie chińskie produkty wypierają droższe krajowe, szukający zysku handlarze anektują świętą przestrzeń jerozolimskiej Świątyni…

Bez tej logiki funkcjonowanie jakiegokolwiek społeczeństwa byłoby niemożliwe. Jezus wie o tym, w Ewangelii możemy nawet przeczytać, jak chwali „synów tego świata” i ich roztropność w postępowaniu z ludźmi podobnymi sobie. A jednocześnie dzisiaj widzimy Go, jak usiłuje wyrwać spod panowania tej światowej logiki mały skrawek przestrzeni, świątynny dziedziniec, wypędzając z niego handlarzy.

Wypędza ich ze świątyni, a zaraz potem mówi o swoim Ciele jako o świątyni, która zostanie zburzona i wzniesiona na nowo po trzech dniach. Mówi o swojej śmierci, bo już wie, że zuchwałe pójście pod prąd logiki świata zaprowadzi Go na Krzyż.

Nie dałoby się żyć na tym świecie nie akceptując zupełnie jego reguł. Uczeń Chrystusa jest jednak człowiekiem, który wbrew wszystkiemu usiłuje wyrywać spod ich panowania coraz to nowe skrawki przestrzeni swojego życia. W świecie w którym liczy się siła, wyciąga dłoń do słabego. W świecie, który dąży do zysku za wszelką cenę, uparcie utrzymuje, że warto być uczciwym i nie dążyć do celu po trupach (nawet jeśli nieraz dostanie za to po głowie). W świecie, który zmienia się w szalonym tempie, jest niezmiennie wierny danym obietnicom. W świecie, który żyje jakby Boga nie było, uparcie w Niego wierzy.

Nie pokłada nadziei tylko w tym co może otrzymać tu i teraz. Ostatecznie jego nadzieja nie jest stąd. Owszem, nieraz inni patrząc na niego, myślą że jest głupi i słaby, ale on jest tak naprawdę mądry i mocny mądrością Boga. Jest w tym wszystkim także piękny pięknem samego Chrystusa, Chrystusa ukrzyżowanego. Tym pięknem, o którym powiedziano, że zbawi świat.

Pustynia

I niedziela Wielkiego Postu Rdz 9,8-15; Ps 25,4-9; 1 P 3,18-22; Mt 4,4b; Mk 1,12-15

„Zaraz też Duch wyprowadził Go na pustynię. Czterdzieści dni przebył na pustyni, kuszony przez szatana. żył tam wśród zwierząt, aniołowie zaś usługiwali Mu. Gdy Jan został uwięziony, Jezus przyszedł do Galilei i głosił Ewangelię Bożą. Mówił: Czas się wypełnił i bliskie jest królestwo Boże. nawracajcie się i wierzcie w Ewangelię.”

1.Inni Ewangeliści mówią, że Duch wyprowadził Jezusa na pustynię, Marek mówi, że Go wyrzucił, wygnał, gwałtownie wypędził (greckie ekballein, to samo słowo, którego Ewangelie używają na określenie czynności wypędzania złych duchów). Jakby chciał podkreślić to, że próba, której poddany był Jezus, była podobna do prób, którym podlegają ludzie wszystkich czasów. Że była czymś nagłym i gwałtownym, burzącym spokój i przerywającym normalny rytm życia. Ale też to, że była dziełem Ducha, etapem nie jakiejśtam historii, ale historii zbawienia.

2.Nie dowiemy się z Ewangelii Marka, jakim próbom podlegał Jezus. Wiemy, że na pustyni był wśród zwierząt, że kusił Go diabeł, a aniołowie Mu służyli. Większość komentatorów wskazuje tutaj na symboliczne znaczenie tych okoliczności – Jezus w tym wszystkim przypomina pierwszego człowieka w Raju, jest Nowym Adamem, od którego bierze początek nowy rodzaj ludzki.

W kontekście tej rajskiej symboliki przypomniało mi się to, co pisał kiedyś papież Jan Paweł II, komentując fragment Księgi Rodzaju o stworzeniu kobiety. Papież pisał o samotności Adama, który żyjąc pośród zwierząt, nie znalazł wśród nich właściwego dla siebie towarzystwa. Takim towarzyszem stał się dopiero drugi człowiek.

Być może istotnym wymiarem Jezusowej pustyni była właśnie samotność, której tak mocno doświadczył raz jeszcze, w godzinie Krzyża.

Co ma wspólnego samotność z kuszeniem? Otóż wydaje mi się, że doświadczenie samotności szatan też może wykorzystać dla własnych celów. Może kusić do tego, by człowiek za wszelką cenę od tej samotności uciekał, w konsekwencji uciekając od samego siebie, gubiąc się w chaosie wrażeń i wszechobecnym hałasie. Z drugiej strony – wręcz przeciwnie, może człowieka popychać do takiego zasklepienia się w sobie, że będzie bronił swojego osamotnienia, jakby było nie wiadomo jak cennym skarbem, nie dopuszczając do siebie ani Boga, ani drugiego człowieka.

Żadna z tych dróg nie jest drogą Jezusowej Ewangelii.

Nieludzki?

VI Niedziela Zwykła Kpł 13,1-2.45-46; Ps 32,1-2.5.11; 1 Kor 10,31-11,1; Mt 4,23; Mk 1,40-45

Myślałem sobie: nie podoba mi się taki Pan Jezus.

Tydzień temu w Ewangelii było o tym, że Apostołowie przyszli do Niego podekscytowani, mówiąc: „Wszyscy Cię szukają!”. A On? Zamiast się ucieszyć, przywitać ich i uzdrowić, poszedł głosić swoją Ewangelię w innych miejscowościach.

Dzisiaj z kolei czytamy, że po uzdrowieniu trędowatego „surowo mu przykazał i zaraz go odprawił”. To eufemizm. Jak twierdzą ci, którzy znają dobrze biblijną grekę, Jezus go po prostu ochrzanił i przepędził.

Nawet wzmianka o tym, że Jezus „ulitował się” nad trędowatym, jest cokolwiek podejrzana. W niektórych starych rękopisach słowo, które oznacza zwykle „bycie poruszonym do głębi” „bycie zdjętym litością”, jest zastąpione słowem „rozgniewał się”. Jakkolwiek nie jest to oficjalny tekst Ewangelii, to daje się obronić w kontekście: pierwszy rozdział Ewangelii Marka od początku mówi o tym, że Jezus rusza w drogę ze świadomością tego, że ma głosić Ewangelię, podczas gdy ludzie robią wszystko, by wepchnąć Go w rolę ludowego uzdrowiciela („powiedzieli Mu: <Wszyscy Cię szukają>. Lecz On rzekł do nich: <Pójdźmy gdzie indziej, do sąsiednich miejscowości, abym i tam mógł nauczać, bo na to wyszedłem>”). Stąd gniew Jezusa w momencie napotkania kolejnego kandydata do uzdrowienia byłby zrozumiały…

Myślałem sobie, że ten Pan Jezus z dzisiejszej Ewangelii jakiś taki mało sympatyczny, nieludzki wręcz. Nie uśmiecha się, nie klepie po ramieniu, gniewa się, unosi…

Myślałem sobie, myślałem, ale w końcu zapaliła mi się czerwona lampka - zaraz zaraz, ale kto w końcu uzdrowił tego trędowatego?

Kto się nie bał i dotknął tego do którego inni bali się nawet zbliżać?

I czy więcej by znaczyły miłe słowa i uśmiech, czy gest wyciągniętej dłoni, przełamujący jednocześnie lęk przed zarażeniem się i społeczne uprzedzenia?

Bóg nieludzki – pomyślałem – czy może bardziej ludzki niż ty sam?

PS. Korzystałem z komentarzy na stronach: babelnet.pl i biblista.pl.